Algemene beschouwingen 2022

Met deze beschouwing delen we niet alleen onze visie op verschillende cruciale onderdelen uit de voorgestelde begroting, maar ook onze visie op een aantal grote maatschappelijke vraagstukken. We kunnen op die vraagstukken alleen echte, eerlijke vooruitgang boeken als we dit vanuit de gedachte van brede welvaart doen; ecologische, sociaal-culturele en economische aspecten worden dan in samenhang met elkaar gezien.

Openbaar vervoer/mobiliteit/verkeer

Mobiliteit en verkeer spelen een grote rol in het aantrekkelijk en leefbaar houden van onze
gemeente, in het terugdringen van vervuiling en in het gebruik van fossiele brandstoffen. We
zien de fiets als belangrijkste vervoersmiddel voor de korte en middellange afstand en
daarbij horen goede fietsverbindingen. We zijn blij dat we steeds meer onze visie terugzien,
onder andere in de onlangs vastgestelde visie op mobiliteit. Er is in Bergeijk een stevige
fietsambitie, waarin wij veel vertrouwen hebben. We hebben echter zorgen over de
robuustheid van het openbaar vervoer. Als we mensen uit de auto willen krijgen, zijn ook
goede busverbindingen nodig die ons met het stedelijk gebied en de rest van de Kempen
verbinden. Een stevige lobby richting de provincie is daarbij nodig. We roepen het college
dan ook op om die lobby te voeren, in de aanloop naar de nieuwe concessie in 2026, en ons
als gemeenteraad te informeren over de voortgang daarin.

Centrumvisie/transformatiefonds

Als het gaat om de centrumvisie van de gemeente Bergeijk is gebleken dat deze effectief was
in het verleden. Er is momenteel weinig winkelleegstand, winkels en horeca zijn in het
centrum gevestigd en door het initiatief vanuit de fractie van GroenLinks-PvdA Bergeijk voor
de belevingsboulevard, is het centrum een stuk aantrekkelijker geworden. Echter vragen wij
ons af of het niet verstandig is de centrumvisie te evalueren en te actualiseren. En aangezien
het transformatiefonds in directe verbinding staat met de centrumvisie, willen we deze
graag in samenhang bekijken. Wij kunnen niet instemmen met een verlening van het
transformatiefonds als niet duidelijk is of dit in de toekomst aansluit bij de doelen en wensen
van de gemeenteraad ten aanzien van de centrumvisie.

Grondwaterstanden/gebiedsgerichte aanpak

Een van de grote problemen in onze regio is het tekort aan water en de lage
grondwaterstanden. Vasthouden van water moet hét belangrijkste uitgangspunt worden, in
plaats van het zo snel mogelijk via de Keersop en de Run afvoeren richting zee. Als we dat
doen, dan hoeft het onttrekken van grondwater ook minder problematisch te zijn, omdat er
water in het gebied beschikbaar is. Hierbij is er een grote rol voor bufferzones tussen natuur,
landbouw, industrie en individuele burgers om waterzekerheid te garanderen in onze
gemeente. Een gebiedsgerichte aanpak, zoals we deze ook in de begroting lezen, is een goed
instrument. Echter is de situatie zo nijpend dat er meer actie nodig is. We roepen het college
dan ook op om extra stappen te zetten en samen met de waterschappen en provincie te
kijken wat er mogelijk is als het gaat om het beschikbaar stellen van gronden langs de beken
voor beekherstel en het creëren van bufferzones. Dit zal resulteren in behoud van natuur,
beschikbaar water voor inwoners en het behoud van agrarische activiteiten.

Stikstof/perspectief landbouw

Het zal niemand ontgaan zijn dat onze natuur, landschap en biodiversiteit verslechteren en
onder druk staan. Dit komt onder andere door de versnippering en geringe hoeveelheid van
natuurgebieden, verdroging en stikstofuitstoot. Die laatste wordt op zijn beurt weer
veroorzaakt door bouw, mobiliteit en landbouw. Er bestaat daarmee spanning tussen
landbouw, mobiliteit, bouwprojecten en natuur. We waarderen onze agrariërs, we zien voor
welke enorme uitdagingen zij staan en welke inspanningen zij de afgelopen jaren al hebben
geleverd. In onze visie gaan we niet toe naar minder boeren, maar wel naar minder vee.
Onze gemeente zou natuurinclusieve kringloop- en grondgebonden landbouw moeten
stimuleren, waarbij toegewerkte wordt naar een gezondere bodem, betere luchtkwaliteit en
schoon water. Dat zou agrariërs weer een duidelijk perspectief geven. We zien graag dat er
nagedacht wordt over alternatieve verdienmodellen, waardoor bestaanszekerheid voor
agrariërs behouden blijft. We zien het pachtbeleid als één van de instrumenten om agrariërs
daarbij te faciliteren. U heeft onze visie daarop al eerder kunnen lezen. Het pachtbeleid zal
het komend jaar geactualiseerd worden. Als raad geven we daarvoor de kaders mee. Een
van onze voorwaarden zal zijn dat agrarische ondernemers die naar een natuurinclusieve
landbouw willen overgaan betere pachtcondities krijgen dan anderen.

Natuurontwikkeling/NP Bosland

Er wordt een samenwerking gezocht met de Belgische collega’s in verband met de
ontwikkeling van een grensoverschrijdend nationaal park. Zoals we al eerder aangegeven
hebben, zien we een nationaal park niet alleen als een mooie kans voor ontwikkeling van
toerisme. Enkel de focus op toerisme en recreatie strookt niet met de definitie van nationaal
park. Voor ons is het belangrijk dat, in de ontwikkelingen aan de Bergeijkse kant van het
internationale park, ook samengewerkt wordt met partners op het gebied van natuur- en
bosbeheer en dat er aandacht is voor natuur- en bosontwikkeling.

Onderzoek naar nieuw Kempisch bedrijventerrein

We lezen dat er gekeken gaat worden naar de mogelijkheden naar een nieuw kempisch
bedrijventerrein. Wat de fractie van GroenLinks-PvdA Bergeijk betreft moeten we daar goed
over nadenken. Het blijven streven naar permanente economische groei, die ten koste gaat
van brede welvaart, is wat ons betreft geen goede richting. Economische groei is alleen
mogelijk als deze in balans is met ecologische en sociaal-culturele aspecten als gezondheid,
milieu, een fijne leefomgeving, sociale cohesie, gelijkheid en bestaanszekerheid. Blijven
vasthouden aan oneindige materiele groei die weinig oplevert voor individuele burgers en
gezinnen is volgens GroenLinks-PvdA Bergeijk de verkeerde weg. We zullen dus kritisch
meekijken naar de ontwikkelingen rondom een nieuw Kempisch bedrijventerrein en daar
onze voorwaarden voor aangeven. Denk daarbij bijvoorbeeld aan bereikbaarheid zowel per
fiets als openbaar vervoer, voldoen aan voorwaarden van duurzaamheid en de
mogelijkheden bieden voor energieopslag en werkgelegenheid bieden aan fatsoenlijk
betaalde banen.

WMO-abonnementstarief

We zien ouderen en mensen met een beperking niet als afhankelijk en als kostenposten,
maar als integraal onderdeel van de samenleving, als mensen met eigen kracht die ook wat
te bieden hebben. Voor wie hulp nodig heeft, is er goede zorg in het kader van de Wet
Maatschappelijke Ondersteuning. In de perspectievennota zagen we het voornemen van het
college om aan een pilot mee te gaan doen, waarbij er gewerkt wordt met een eigen
bijdrage naar draagkracht. In de begroting zien we hiervoor geen kostenpost meer
opgenomen, omdat het college ervan uitgaat dat er geen kosten gemaakt hoeven te
worden, maar er enkel baten van deze pilot zullen zijn. Het zal voor iedereen duidelijk zijn
dat het voor onze fractie vanzelfsprekend is dat de sterkste schouders de zwaarste lasten
dragen. Onze fractie is dan ook positief gestemd dat het college onze mening deelt. We
hopen dat de invoering van een eigen bijdrage naar draagkracht zo snel mogelijk kan worden
gerealiseerd, zodat de personeelsdruk op de WMO-zorg afneemt en de zorg bij de juiste
mensen blijft terechtkomen.

Investeringen in onderwijshuisvesting/ Groene schoolpleinen

Wat ons betreft is het heel wenselijk dat we als gemeente investeren in goede
onderwijshuisvesting. Onze fractie dringt al jaren aan op investeren in de modernisering van
de onderwijshuisvesting. Onze kinderen verdienen een veilige en moderne school. En we
gaan de komende jaren, na lang beraad, investeren in de huisvesting van de Bergeijkse
basisscholen. Dat er een prioritering is aangebracht van welke scholen wanneer worden
aangepakt is logisch. We kunnen niet alles in één doen en we kunnen de beschikbare
middelen maar één keer uitgeven. We zullen als raad de individuele plannen nog ter
beoordeling aangeboden krijgen. Tijdens de te verwachten grootschalige renovaties liggen
kansen om ook de buitenomgeving toekomstbestendig en duurzaam te maken. De
verantwoordelijkheid voor de vergroening van schoolpleinen ligt momenteel bij de
schoolbesturen en opvangorganisaties zelf. Zij moeten dit uit eigen zak betalen. Het risico
bestaat dat vergroening een sluitstuk op de begroting wordt. Dat zou eeuwig zonde zijn.
GroenLinks-PvdA roept het college daarom vandaag in een motie op te onderzoeken of én
hoe een financiële prikkel vergroening van schoolpleinen kan stimuleren.

Het belang van aandacht voor ecologie in plannen

Tijdens de bespreking van de perspectievennota hebben we ook gewezen op de natuur-en
biodiversiteitscrisis. We hebben gevraagd erover na te denken meer te investeren in de inzet
van ecologische expertise, en in gesprek te gaan met andere Kempengemeenten. De reactie
van het college was dat dit niet nodig is en dat we een ecoloog inhuren indien gewenst. Uit
antwoord op onze schriftelijke vragen maken we op dat er wel het één en ander op het
gebied van ecologie wordt gedaan. Echter komen veel ecologische inspanningen enkel voort
uit wettelijke verplichtingen. GroenLinks-PvdA Bergeijk wil voorstellen om meer visie
gedreven met ecologie om te gaan. Steeds meer wordt duidelijk dat ecologie nodig is voor
een duurzame toekomst. Voorbeelden waarbij ecologische kennis gebruikt kan worden zijn
het transformeren van groenstroken die niet voor speeldoeleinden gebruikt worden naar
meer kruidenrijk grasland. De biodiversiteit van groenstroken kan uitgebreid worden, ook
kan ecologische kennis de bestrijding van de eikenprocessierups ondersteunen. Een ander
voorbeeld wat we onlangs tegenkwamen is dat er bijvoorbeeld nog hortensia’s geplant
worden in nieuwe groenstroken. Als een ecoloog meekijkt, kan dit voorkomen worden. Deze
plant heeft veel vocht nodig en dat is niet logisch aangezien we steeds meer met droogte te
maken krijgen. Ook kan een ecoloog meekijken naar de woningbouwplannen die we hebben
en adviezen geven. Tot slot kan ecologische kennis ingezet worden bij de hervorming van
onze landbouw. Op deze manier kunnen plannen, indien van toepassing, getoetst en
aangevuld worden met ecologische kennis.
We hebben contact gehad met een aantal fracties uit andere Kempengemeenten en ook van
hen krijgen we terug dat de betrokkenheid van een ecoloog zich beperkt tot de wettelijke
taken. Er is wat ons betreft meer awareness nodig en we vragen nogmaals om goed na te
denken over een bredere inzet van ecologische kennis. Graag leggen we dit nu bij u in de
week en we komen er volgend jaar op terug.

Zomerschool

We hebben bij het bespreken van de perspectievennota voorgesteld een initiatief als een
zomerschool te verkennen. We gingen er van uit dat daar middelen beschikbaar voor zouden
kunnen zijn, omdat we de rijksmiddelen voor het onderwijsachterstandenbeleid niet volledig
inzetten. We wilden deze middelen wél graag ten goede laten komen aan
achterstandenbeleid en dachten daarbij aan een zomerschool. Zowel de andere fracties als
het college vonden dat niet nodig, want er wordt al met de schoolbesturen overlegd, we
hebben hier geen grootstedelijke problematiek en er is hier voldoende te doen voor
kinderen. Ook wordt aangegeven dat er geen onderwijsachterstanden zijn in Bergeijk, dat
ideeën vooral van onderop moeten komen en geen geld moeten kosten. Natuurlijk kennen
we in Bergeijk niet de grootstedelijke problematiek. Maar toch zien we dat het schooladvies
dat Bergeijkse basisschoolleerlingen krijgen een stuk lager is dan het gemiddelde in
Nederland, en het percentage laaggeletterden in Bergeijk tussen de 11 en 13 % ligt. Het is
dus niet zo dat er helemaal niets te verbeteren is En we willen immers allemaal graag dat
kinderen alle kansen krijgen om mee te kunnen doen in de samenleving. We hebben
beluisterd dat er op dit moment geen draagvlak is voor ons voorstel en dat nut en noodzaak
niet worden ingezien. We zullen hier volgend jaar nogmaals met u op terugkomen.

Nota cultuurhistorie

Op ons verzoek is de nota kunst en cultuur geactualiseerd. We zien nu in de begroting de
erfgoedkaart en cultuurhistorische waardenkaart genoemd worden. Daar zijn we blij mee.
We hebben eerder aangegeven dat een actualisatie van de nota Cultuurhistorie ook van
belang zou zijn, net zoals de nota Kunst & Cultuur een uitgebreide update heeft gehad. Er is
een acuut belang. Kerken lopen leeg, worden gesloten of misschien wel gesloopt. We
moeten vroegtijdig nadenken over herbestemming van deze gebouwen. De Kerk op ‘t Hof is
cultureel erfgoed wat in bezit is van de gemeente en dus van al onze inwoners. We willen
dat er een integraal plan komt voor het behoud van deze kerk en de kerkgebouwen in de
andere kernen, voor nu en in de toekomst. In Riethoven wordt vanuit de
kernraad/dorpsraad nagedacht over de kerk daar. En wat denken we ervan om de klok en de
bushalte van Rietveld gemeentelijk monument te maken? Deze culturele iconen krijgen zo
duidelijke betekenis in relatie tot het andere moderne erfgoed.

Woningbouw/leefomgeving

In de begroting staan een aantal plannen opgenomen waarmee we meer woningen gaan
realiseren. We denken dit niet voldoende zal zijn omdat de vraag naar woningen enorm is.
Dit zal niet snel afkoelen door de ontwikkelingen in de regio. Denk aan de schaalsprong
waarover gesproken wordt. Als we kijken naar de vraag naar betaalbare woningen is er niet
genoeg aanbod. Huurwoningen met een huur van 850 euro, die als midden huur worden
aangemerkt, zijn voor veel mensen helemaal niet betaalbaar. Daarom hebben we al
meerdere keren aangegeven dat we aan de landelijke norm van sociale huurwoningen
moeten gaan voldoen. Het college geeft echter aan 20% wel voldoende te vinden. Maar zelfs
dat percentage halen we al jaren niet; we blijven steken onder de 14% en de plannen die we
hebben verhogen dat percentage nauwelijks. Om meer woningen te kunnen bouwen zien
we dat er steeds meer gekeken wordt naar de optie om actieve grondpolitiek toe te passen.
Onze fractie heeft dit punt de afgelopen jaren ingebracht en is niet gehoord door
verschillende coalities. We zien het als compliment dat men eindelijk de noodzaak ziet!
Bij alle woningbouwplannen moet er een integrale aanpak komen als het om de
leefomgeving van deze nieuwe huizen/wijk(en) gaat. De wijken van de toekomst moeten
klaar zijn voor hittestress, dit doordat er veel groen aanwezig is. Een ecoloog kan
ingeschakeld worden, zodat getoetst kan worden welke planten en bomen het beste passen
binnen een bepaalde omgeving. We zijn de afgelopen jaren in Bergeijk flink aan de weg aan
het timmeren als het gaat om het verduurzamen van huizen. We zetten momenteel vooral in
op isolatie en energiebesparing. Dit zal de komende jaren belangrijk blijven, want alleen dan
kan gaan de kosten die een huishouden kwijt is aan energie structureel omlaag. Tijdens de
bespreking van de perspectievennota hebben we gewezen op het belang van het
vasthouden van regenwater in de tuin en niet door het riool af te laten voeren. We hebben
aangegeven dat we graag zouden zien dat elke tuin de beschikking heeft over een regenton.
Het college reageerde positief op onze voorstel en tot onze vreugde is men al begonnen met
de uitvoering van ons voorstel. Hartelijk dank daarvoor. Diezelfde dank willen we overigens
uitspreken voor het oppakken van ons voorstel over de gevonden fietsen. Waar voorheen de
fietsen die terechtkwamen op de gemeentewerf vernietigd werden, worden deze nu door de
mensen van het Aquinohuis opgeknapt en komen ze terecht bij mensen die een steuntje in
de rug kunnen gebruiken. Alle lof ook aan de mensen van het Aquinohuis! Mocht men in de
toekomst toch wat extra middelen nodig hebben omdat er soms wel eens een zadel of wat
ander klein materiaal gekocht moet worden, dan horen we dat graag.

Tot slot

De geopolitieke verhoudingen, klimaatveranderingen en toenemende
ongelijkheid zullen de komende jaren alleen maar voor meer onzekerheid zorgen bij
inwoners. Juist dan is er een lokale politiek en overheid nodig die het vertrouwen geeft, die
inwoners vroegtijdig betrekt en een toekomstperspectief biedt voor iedereen. Zoals jullie
van ons gewend zijn, zullen we het komende jaar actief meedenken. We zullen goede
voorstellen blijven steunen, voorstellen die we minder goed vinden proberen te verbeteren
en over onderwerpen die door de coalitie vergeten worden, zelf met voorstellen komen.